Bội số trao đổi khí (ACH): vì sao tăng gió sạch hiệu quả hơn lắp thêm lớp HEPA
-
Hãng sản xuất: Model: Document: -
Liên hệ
Bội số trao đổi khí (ACH): vì sao tăng gió sạch hiệu quả hơn lắp thêm lớp HEPA
Khi phòng sạch không đạt cấp, phản xạ đầu tiên của nhiều nhà máy là thay lọc tốt hơn hoặc lắp thêm một lớp HEPA. Ví dụ tính toán tại Hội thảo GMP/EU-GMP 2026 cho thấy cách làm này thường ít hiệu quả.
Ông Totsapon Santitewagun (Chủ tịch ISPE Thái Lan) dùng ba ví dụ “luồng khí và độ sạch” để giải thích yếu tố nào thật sự quyết định nồng độ hạt trong phòng. Bài này diễn giải lại các ví dụ đó.

Điểm quan trọng cần hiểu
- Bội số trao đổi khí (ACH) là số lần thể tích không khí trong phòng được thay mới mỗi giờ.
- Ở trạng thái ổn định, nồng độ hạt trong phòng phụ thuộc chủ yếu vào lượng hạt phát sinh và lượng gió sạch cấp vào.
- HEPA đã giữ được rất cao tỷ lệ hạt cỡ 0,3 µm; thêm lớp lọc thứ hai chỉ cải thiện rất ít nồng độ trong phòng.
- Ví dụ tính toán cho một phòng 60 m³ có 2 người cần khoảng 84 lần trao đổi khí mỗi giờ để đạt mục tiêu.
Công thức cân bằng hạt đơn giản
Với phòng có luồng khí hỗn hợp (không một chiều), nồng độ hạt ở trạng thái ổn định có thể ước tính theo cân bằng: lượng hạt phát sinh trong phòng cộng lượng hạt lọt qua lọc bằng lượng hạt bị đưa ra theo gió hồi.
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| C | Nồng độ hạt trong phòng (hạt/m³) |
| G | Tốc độ phát sinh hạt (hạt/phút), chủ yếu do con người |
| Q | Lưu lượng gió cấp (m³/phút) |
| Cs | Nồng độ hạt trong gió cấp sau lọc |
Gần đúng: C ≈ Cs + G / Q. Khi Cs rất nhỏ nhờ HEPA, C phụ thuộc chủ yếu vào tỷ số G/Q. Muốn giảm C, hoặc giảm G (ít người, ít chuyển động), hoặc tăng Q (tăng ACH).
Ví dụ minh họa từ phần trình bày
Ví dụ tính toán được trình bày: một phòng thể tích 60 m³, có 2 người làm việc, mục tiêu đạt giới hạn cấp sạch ở trạng thái hoạt động. Kết quả tính cần khoảng 84 lần trao đổi khí mỗi giờ.
Ở ví dụ tiếp theo, khi giữ nguyên lưu lượng và lắp HEPA kép, nồng độ trong phòng gần như không đổi, vì gió cấp vốn đã rất sạch. Ngược lại, khi giảm số người hoặc tăng lưu lượng, nồng độ giảm rõ rệt.
Lưu ý
Các con số là ví dụ minh họa trong bài trình bày, không phải giá trị thiết kế áp dụng chung. Thiết kế thực tế cần tính theo tải hạt, bố trí cửa cấp, cửa hồi và được xác nhận bằng đo kiểm.

So sánh các phương án cải thiện cấp sạch
| Phương án | Tác động lên nồng độ hạt | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lắp thêm lớp HEPA | Rất nhỏ | Tăng trở lực, tốn năng lượng |
| Tăng lưu lượng gió (ACH) | Lớn | Cần kiểm tra công suất AHU và chênh áp |
| Giảm số người, giảm chuyển động | Lớn | Chi phí thấp, cần đào tạo và kỷ luật |
| Bố trí lại cửa cấp, cửa hồi | Trung bình đến lớn | Giảm vùng chết, cải thiện thời gian phục hồi |
Làm sao biết ACH thực tế có đủ?
- Đo lưu lượng gió tại từng miệng cấp khi thẩm định (ISO 14644-3).
- Thử nghiệm thời gian phục hồi (recovery) để đánh giá khả năng làm sạch.
- Theo dõi xu hướng tiểu phân trong vận hành bằng máy đếm tiểu phân PMS hoặc hệ thống giám sát online.
Đọc thêm về phòng sạch dược phẩm và phương pháp kiểm tra rò rỉ lọc HEPA trên website SAO NAM.
Câu hỏi thường gặp
ACH bao nhiêu là đủ cho phòng cấp C hoặc D?
Không có con số chung bắt buộc; ACH phụ thuộc tải hạt, thể tích và mục tiêu cấp sạch, cần tính toán và xác nhận bằng đo kiểm.
Lắp HEPA kép có lợi gì?
Chủ yếu tăng độ an toàn khi một lớp hỏng; về nồng độ hạt trong phòng, hiệu quả cải thiện rất nhỏ.
ACH có áp dụng cho vùng luồng khí một chiều?
Vùng cấp A dùng luồng khí một chiều được đánh giá qua vận tốc gió và tính đồng đều, không dùng ACH.
Tăng ACH có ảnh hưởng gì khác?
Tăng chi phí năng lượng và có thể ảnh hưởng chênh áp, nhiệt độ, độ ẩm; cần đánh giá tổng thể.
Làm sao kiểm chứng sau khi thay đổi lưu lượng?
Đo lại lưu lượng, chênh áp, thời gian phục hồi và phân loại tiểu phân theo ISO 14644-1.
Bài viết tóm tắt và diễn giải nội dung trình bày tại Hội thảo GMP/EU-GMP 2026 (ISPE Singapore Affiliate, 5–6/11/2026, TP.HCM), không phải biên bản chính thức. Số liệu và yêu cầu quy định cần được đối chiếu với văn bản gốc trước khi áp dụng. Thiết bị PMS hỗ trợ đo và lấy mẫu; thiết bị không tự cấp chứng nhận cho phòng sạch hay nhà máy.
Cần đo kiểm tiểu phân sau khi điều chỉnh HVAC?
SAO NAM cung cấp máy đếm tiểu phân, dịch vụ cho thuê máy và hiệu chuẩn thiết bị PMS. SAO NAM là Trung tâm Bán hàng và Dịch vụ được Particle Measuring Systems (PMS) ủy quyền tại Việt Nam.
Hotline 0903 938 641Liên hệ tư vấnEmail: info@saonamchem.com · Website: saonamchem.com
Nguồn tham khảo
- Chương trình và bài trình bày Hội thảo GMP/EU-GMP 2026, ISPE Singapore Affiliate, 5–6/11/2026, TP.HCM (phần trình bày của ông Totsapon Santitewagun, Chủ tịch ISPE Thái Lan).
- ISO 14644-1:2015 Classification of air cleanliness by particle concentration: iso.org
- ISO 14644-3:2019 Test methods: iso.org
- ISPE Good Practice Guide: Heating, Ventilation, and Air Conditioning (HVAC), 2nd Edition: ispe.org
English overview: air change rate versus adding HEPA filters
Totsapon Santitewagun (ISPE Thailand) used worked examples at the GMP/EU-GMP Workshop 2026 to show that, in a mixed-airflow room, steady-state particle concentration depends mainly on the ratio of particle generation to clean supply air. In one example, a 60 m³ room with two operators needed about 84 air changes per hour.
Adding a second HEPA stage barely changed room concentration because supply air is already very clean, whereas reducing occupancy or increasing airflow had a large effect. Airflow, recovery and particle classification tests confirm whether the design works.
SAO NAM is the Authorized Sales and Service Center for Particle Measuring Systems (PMS) in Vietnam. This article is SAO NAM’s interpretation of the workshop session; always refer to the official regulatory texts. Contact: +84 903 938 641, info@saonamchem.com, saonamchem.com.
- Cam kết chất lượng
- Bảo hành chính hãng
- Giao hàng tận nơi
- DỊCH VỤ 24/7
PMS Life Science - Máy đếm tiểu phân & phòng sạch GMP | Sao Nam




.png)
