Hình minh họa: giám sát phòng sạch theo Annex 1, bao gồm particle monitoring, microbial monitoring, continuous monitoring, CCS, trend và Data Integrity.

Trước đây, nhiều chương trình giám sát phòng sạch được vận hành theo tư duy: lấy mẫu đúng lịch, ghi nhận kết quả, so sánh với giới hạn và lưu hồ sơ. Cách làm này có thể đáp ứng yêu cầu tối thiểu, nhưng chưa đủ để chứng minh hệ thống kiểm soát ô nhiễm đang hoạt động hiệu quả.

Annex 1 đặt câu hỏi sâu hơn: dữ liệu đó nói gì về rủi ro, xu hướng và khả năng bảo vệ sản phẩm? Một kết quả đạt giới hạn không tự động chứng minh môi trường đang ổn định. Ngược lại, nhiều kết quả “đạt” nhưng có xu hướng tăng, lặp lại tại cùng vị trí hoặc liên quan đến cùng thao tác vẫn có thể là tín hiệu suy giảm kiểm soát.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc lựa chọn điểm lấy mẫu, phương pháp và tần suất phải dựa trên đánh giá rủi ro. Nhà máy không nên chọn điểm lấy mẫu chỉ vì “đã làm như vậy nhiều năm” hoặc vì vị trí đó thuận tiện cho thao tác.

Điểm giám sát cần phản ánh đúng nơi có nguy cơ ảnh hưởng đến sản phẩm, bao gồm sản phẩm hở, điểm chiết rót, transfer vô trùng, can thiệp trong RABS/Isolator, luồng người, luồng vật liệu, HVAC, vùng nền quanh Grade A và các điểm thường có trend bất thường.

Với sản xuất vô trùng, khu vực Grade A và Grade B không chỉ là khu vực “đạt phân cấp sạch”. Đây là vùng có liên quan trực tiếp đến Sterility Assurance. Annex 1 thúc đẩy nhà máy đánh giá kỹ hơn dữ liệu trong quá trình vận hành thực tế, đặc biệt ở điểm sản phẩm hở, filling line, stopper bowl, RABS, isolator và các can thiệp trọng yếu.

Điểm khác biệt lớn là nhà máy cần chứng minh môi trường được kiểm soát trong lúc quy trình đang diễn ra, không chỉ tại thời điểm qualification hoặc phân loại phòng sạch.

Annex 1 không có nghĩa là mọi phòng đều phải giám sát liên tục. Tuy nhiên, với điểm rủi ro cao, đặc biệt trong Grade A và khu vực sản xuất vô trùng, dữ liệu liên tục giúp phát hiện sự kiện ngắn, bất thường tức thời hoặc thay đổi theo thao tác mà lấy mẫu định kỳ có thể bỏ sót.

Continuous Monitoring giúp QA có chuỗi dữ liệu mạnh hơn để điều tra sai lệch, đánh giá batch, phân tích trend và chứng minh trạng thái kiểm soát trong suốt quá trình sản xuất.

Contamination Control Strategy (CCS) là trung tâm của tư duy Annex 1. Environmental Monitoring không còn là một chương trình riêng lẻ của phòng QC mà phải trở thành bằng chứng cho thấy chiến lược kiểm soát ô nhiễm đang hiệu quả.

Mỗi điểm giám sát nên trả lời được câu hỏi: điểm này kiểm soát rủi ro nào, liên quan đến bước quy trình nào, nếu có bất thường thì ảnh hưởng đến sản phẩm ra sao, và dữ liệu này có giúp cập nhật CCS hay không.

Annex 1 làm tăng vai trò của dữ liệu trong chứng minh trạng thái kiểm soát. Vì vậy, dữ liệu monitoring phải đầy đủ, chính xác, có nguồn gốc, có timestamp, có kiểm soát người dùng, có audit trail và có khả năng truy xuất khi audit.

Nếu dữ liệu rời rạc trên giấy, Excel, USB hoặc từng thiết bị riêng lẻ, QA sẽ gặp khó khi cần đánh giá trend, liên kết batch, review alarm, điều tra deviation hoặc chứng minh CAPA hiệu quả.

Sao Nam hỗ trợ các nhà máy dược phẩm, vaccine, sinh phẩm và sản xuất vô trùng tại Việt Nam xây dựng chương trình Environmental Monitoring theo định hướng Annex 1, CCS, Data Integrity và Sterility Assurance dựa trên giải pháp Particle Measuring Systems (PMS) Life Science.