Hình minh họa: Particle Monitoring, Cleanroom Classification, Continuous Monitoring và giám sát tiểu phân trong phòng sạch GMP.

Particle Monitoring là hoạt động đo, ghi nhận và phân tích số lượng tiểu phân trong không khí tại các khu vực sản xuất được kiểm soát. Trong ngành dược phẩm và Life Science, đây là một phần của chương trình Environmental Monitoring nhằm đánh giá trạng thái phòng sạch và phát hiện nguy cơ mất kiểm soát môi trường.

Tiểu phân không sống có thể đến từ con người, trang phục phòng sạch, thiết bị, vật liệu, bao bì, hệ thống HVAC, bề mặt hoặc thao tác sản xuất. Dù bản thân tiểu phân không phải luôn là vi sinh vật, chúng có thể là dấu hiệu của sự phát tán, dòng khí nhiễu loạn hoặc nguy cơ mang theo vi sinh vật trong môi trường sản xuất.

Trong sản xuất vô trùng, sự tăng đột biến của tiểu phân thường là một tín hiệu sớm cho thấy trạng thái kiểm soát đang suy giảm. Sự kiện này có thể liên quan đến thao tác nhân sự, mở cửa, mất chênh áp, sự cố HVAC, thiết bị phát sinh hạt hoặc nhiễu loạn dòng khí.

Dữ liệu Particle Monitoring giúp nhà máy phát hiện bất thường nhanh hơn, hỗ trợ điều tra sai lệch, đánh giá hiệu quả phòng sạch, chứng minh tuân thủ GMP và bảo vệ Sterility Assurance.

ISO 14644 là nhóm tiêu chuẩn quốc tế về phòng sạch và môi trường kiểm soát liên quan. Trong đó, ISO 14644-1 được sử dụng để phân loại độ sạch không khí dựa trên nồng độ tiểu phân trong không khí.

Trong thực tế GMP, ISO 14644 thường được dùng cho hoạt động cleanroom classification hoặc re-qualification. Tuy nhiên, việc phân loại phòng sạch không giống hoàn toàn với chương trình giám sát thường quy trong sản xuất. Nhà máy cần phân biệt rõ giữa đo phân loại phòng sạch, đo kiểm tra định kỳ và giám sát liên tục trong vận hành.

Trong phòng sạch dược phẩm và sản xuất vô trùng, các kích thước tiểu phân thường được quan tâm là ≥0.5 µm và ≥5.0 µm. Dữ liệu này giúp đánh giá mức độ sạch, trạng thái kiểm soát và các bất thường có thể ảnh hưởng đến quy trình.

Khi lựa chọn thiết bị, nhà máy cần đảm bảo thiết bị đếm tiểu phân đáp ứng tiêu chuẩn ISO 21501-4 và có khả năng hiệu chuẩn, truy xuất dữ liệu, tích hợp phần mềm và hỗ trợ yêu cầu GMP.

EU GMP Annex 1 nhấn mạnh việc kiểm soát nhiễm bẩn trong sản xuất vô trùng dựa trên rủi ro, dữ liệu và Contamination Control Strategy. Trong đó, Particle Monitoring là một trong các dữ liệu trọng yếu để đánh giá trạng thái kiểm soát của khu vực sạch.

Đối với khu vực có rủi ro cao như Grade A, dữ liệu tiểu phân cần được giám sát phù hợp trong quá trình sản xuất để phát hiện bất thường kịp thời. Kết quả monitoring phải được đánh giá theo xu hướng, giới hạn cảnh báo, giới hạn hành động và liên kết với quy trình điều tra sai lệch.

Không phải mọi khu vực đều cần giám sát liên tục. Tuy nhiên, với các khu vực rủi ro cao, đặc biệt là Grade A trong sản xuất vô trùng, continuous monitoring giúp phát hiện sự kiện bất thường gần như ngay lập tức và cung cấp dữ liệu mạnh hơn cho điều tra.

Trong Particle Monitoring, vị trí lấy mẫu quan trọng không kém thiết bị đo. Nếu điểm lấy mẫu không đại diện cho khu vực rủi ro hoặc bị đặt sai vị trí, dữ liệu có thể không phản ánh đúng trạng thái kiểm soát của quy trình.

Các yếu tố cần xem xét bao gồm dòng khí một chiều, vị trí sản phẩm hở, điểm chiết rót, thao tác can thiệp, khu vực mở cửa, thiết bị phát sinh hạt, chiều dài ống lấy mẫu và khả năng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Dữ liệu tiểu phân trong phòng sạch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến điều tra sai lệch, hồ sơ lô và quyết định QA. Vì vậy, dữ liệu cần được quản lý theo nguyên tắc Data Integrity: đầy đủ, chính xác, có nguồn gốc, có khả năng truy xuất và không thể chỉnh sửa âm thầm.

Khi triển khai hệ thống online hoặc FMS, nhà máy cần xem xét audit trail, phân quyền người dùng, time stamp, alarm history, batch ID, báo cáo điện tử, backup và quy trình review dữ liệu.

Sao Nam hỗ trợ các nhà máy Life Science tại Việt Nam trong việc lựa chọn, triển khai, hiệu chuẩn và vận hành giải pháp Particle Measuring Systems (PMS) cho giám sát tiểu phân phòng sạch GMP.